Bulgaristan'da memurlara 78 bin lira maaş

Bir dönem en fakir Avrupa ülkelerinden birisi olan Bulgaristan'da ekonomik faaliyetler düzelmeye, gelirler artmaya başladı. Ülkesinden uzakta başka Avrupa ülkelerine çalışmaya giden Bulgar vatandaşları son dönemde ülkelerine dönerek işgücüne katkıda bulunmaya başladı.

2025 yılının üçüncü çeyreğinin sonunda, Bulgaristan'ın devlet yönetimindeki ortalama brüt maaş 3 bin 88 levaya (yaklaşık bin 580 Euro, yaklaşık 78 bin lira) ulaştı ve 2024'teki aynı dönemde 2 bin 671 leva (bin 365 Euro) iken 417 leva (213 Euro) arttı.

Brüt kazançlar açısından, devlet yönetimi ekonomik faaliyetler arasında beşinci sırada yer alıyor. En yüksek maaş ödeyen sektörler arasında 5 bin 512 leva (2 bin 820 Euro) ile "Bilgi ve yaratıcı ürünlerin oluşturulması ve yayılması; telekomünikasyon"; 3 bin 716 leva (bin 900 Euro) ile "Finans ve sigorta faaliyetleri"; 3 bin 539 leva (bin 810 Euro) ile "Elektrik, ısı ve gaz yakıtların üretimi ve dağıtımı" ve 3 bin 460 leva (bin 770 Euro) ile "Mesleki faaliyetler ve bilimsel araştırma" yer alıyor. En düşük maaşlar ise bin 586 leva (810 Euro) ile "Otel ve restoran sektörü", bin 763 leva (900 Euro) ile "Tarım, ormancılık ve balıkçılık" ve bin 774 leva (910 Euro) ile "Diğer faaliyetler" sektörlerinde görüldü.

2025 yılının ilk üç çeyreğinde, kamu sektöründeki ortalama maaş yüzde 14,2 artarken, özel sektör geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 11,3 artış kaydetti. Temmuz, Ağustos ve Eylül 2025 aylarının aylık ortalamaları sırasıyla 2 bin 570 leva (bin 320 Euro), 2 bin 497 leva (bin 280 Euro) ve 2 bin 580 leva (bin 330 Euro) oldu.

Üçüncü çeyreğin genel ortalaması ise 2.549 leva (bin 320 Euro) olarak gerçekleşti ve bu, ikinci çeyreğe göre yüzde 0,9'luk küçük bir düşüşü temsil ediyor. En büyük çeyreklik düşüşler yüzde 4,0 ile "Eğitim", yüzde 3,8 ile "Kültür, spor ve eğlence" ve yüzde 1,8 ile "İnsan sağlığı ve sosyal hizmet"te kaydedildi. 2024 yılı üçüncü çeyreğine göre ortalama maaş yüzde 12 artarken, en dikkat çeken artışlar yüzde 17,5 ile "İdari ve destek faaliyetleri"nde, yüzde 16,5 ile "İnşaat"ta ve yüzde 16,4 ile "Eğitim"de gerçekleşti.

İstihdam açısından, Ulusal İstatistik Enstitüsü'nün ön verilerine göre, Haziran 2025 sonuna göre iş ve hizmet sözleşmeleri kapsamındaki toplam çalışan sayısı 28,9 bin veya yüzde 1,2 azalarak 2,36 milyona geriledi. Çeyrekteki en büyük istihdam düşüşleri yüzde 14,9 ile "Otel ve restoran hizmetleri", yüzde 3,3 ile "Tarım, ormancılık ve balıkçılık" ve yüzde 3 ile "Gayrimenkul işletmeleri" sektörlerinde görüldü.

Eylül 2024 sonu ile Eylül 2025 sonu arasında, çalışan sayısı yıllık bazda 30,1 bin, yani yüzde 1,3 arttı. En büyük artış 11,8 bin ile "İnsan sağlığı ve sosyal hizmet", 8 bin ile "İnşaat" ve 5,5 bin ile "Ticaret; motorlu kara taşıtları ve motosikletlerin onarımı" sektörlerinde kaydedildi. En büyük düşüşler ise 8,1 bin ile "İmalat sanayi" ve 3 bin ile "Tarım, ormancılık ve balıkçılık" sektörlerinde yaşandı. Yüzde olarak, en yüksek artışlar yüzde 6,2 ile "Kültür, spor ve eğlence", yüzde 6,1 ile "İnşaat" ve yüzde 6 ile "İnsan sağlığı ve sosyal hizmet" sektörlerinde gerçekleşirken, en büyük düşüşler yüzde 4,5 ile "Tarım, ormancılık ve balıkçılık" ve yüzde 1,9 ile "Madencilik endüstrisi" sektörlerinde gerçekleşti.

Otomobilde çip krizi geri mi dönüyor? Kıtlık olabilir

Koronavirüs pandemisinde tedarik zincirlerinin bozulması, karantina uygulamaları nedeniyle çip üretimi ağır darbe almış ve milyonlarca aracın üretimi durmuştu. Şimdi de yapay zeka nedeniyle çip kıtlığının yaşanabileceğinden endişe ediliyor.

Semiconductor Manufacturing International (SMIC), 2026’da otomobil ve tüketici elektroniği üretiminin bellek kıtlığı nedeniyle daralabileceği uyarısında bulundu.

SMIC Eş-CEO’su Zhao Haijun, büyük çip üreticilerinin Nvidia için yapay zekâ hızlandırıcılarına öncelik vermesiyle bellek talebinin karşılanamayacağını belirtti. Çinli şirketler, bellek teminindeki belirsizlik ve yapay zekâ kaynaklı güçlü talep nedeniyle fiyatların hızla artacağı öngörüsüyle 2026 başı için sipariş vermekte tereddüt ediyor.

Huawei Technologies Co. gibi firmalara üretim yapan SMIC, Kioxia Holdings ile birlikte arz-talep dengesizliğine dikkat çekti. SK Hynix ve Samsung’un Nvidia bileşenlerine öncelik vermesi, otomotiv, akıllı telefon ve tüketici elektroniği sektörlerinde baskı yaratıyor. Zhao, mevcut talebin SMIC’in kapasitesini aştığını, 2025 sermaye harcamalarının 2024’teki 7,33 milyar dolar seviyesinin biraz üzerinde veya aynı düzeyde kalacağını söyledi.

Çinli çip üreticilerinin genel olarak kapasite artırma sürecini hızlandırdığına işaret eden Zhao, Çin’in 2026’da ASML gelirindeki payının azalmasının 2024 ve öncesinde verilen büyük siparişlerden kaynaklandığını vurguladı.

KORONAVİRÜS PANDEMİSİ İŞLERİ AKSATMIŞTI

Koronavirüs pandemisiyle birlikte 2021 yılında 9,5 milyon, 2022 yılında ise 3 milyon otomobil çip krizi nedeniyle üretilememişti. Sıfır otomobil kıtlığı nedeniyle otomobil bayilerinde listeler yapılmış, fahiş fiyatlardan satışlar gerçekleşmişti.

OTOMOBİLLERDE ELEKTRONİĞİN YERİ ARTIYOR

Eski model otomobillerin aksine yeni otomobillerde her şey elektronik olarak kontrol ediliyor. Bu nedenle eskiden talep edilmeyen çiplere artık otomobilin hemen her yerinde ihtiyaç oluyor.

KARANTİNA UYGULAMALARI NEDENİYLE ÜRETİM OLMAMIŞTI

Uzakdoğu ülkelerinde bulunan çip üreticileri, koronavirüs pandemisi nedeniyle karantina uygulandığı için fabrikalarda üretim gerçekleştirememiş ve tedarik zinciri bozulmuştu.

2023'TE ÇİP KRİZİ BİTMİŞTİ

2023 yılına gelindiğinde çip krizi sona ermeye başlamış ve sıfır otomobil bolluğu ortaya çıkmış, bayilerde deftere yapılan isim sıraları ortadan kalkmıştı.

YENİ ÇİP KRİZİ OLUR MU?

Çip üreticilerinin yapay zekaya odaklanması ve Nvidia için üretimlerini artırması nedeniyle otomotiv sektörünü ilgilendiren çip üretimine daha düşük pay ayrılabilir. Bu durum da otomobil üretiminde kısıtlamaya neden olabilir.