Prof. Dr. Sözbilir'den, 6 kent için korkutan deprem uyarısı

Dokuz Eylül Üniversitesi (DEÜ) Mühendislik Fakültesi Jeoloji Mühendisliği Bölümü Genel Jeoloji Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Hasan Sözbilir, Elazığ'da 8 Kasım'da gerçekleşen 5 büyüklüğündeki depremi değerlendirdi.

Prof. Dr. Hasan Sözbilir, kırılan fay uçlarındaki enerji transferinin yeni depremleri tetiklediğini vurgulayarak, 24 Ocak 2020 tarihinde Elazığ'da meydana gelen 6.8 büyüklüğündeki depremin, Doğu Anadolu Fayı'nın Pütürge segmentinin kırılmasından kaynaklandığını belirtti. Sözbilir, bu depremin tetiklemesiyle 6 Şubat 2023'te Kahramanmaraş'ta yaşanan büyük depremler arasında bağlantı olduğunu ifade etti. İlk depremde Pütürge fayının güneybatısındaki Erkenek, Pazarcık, Narlı ve Amanos segmentlerinin 7.8 büyüklüğünde bir deprem üreterek, Hatay Havalimanı'na kadar kırılmasına yol açtığını açıkladı.

Prof. Dr. Hasan Sözbilir, 20 Şubat 2023'te Hatay Havalimanı güneyinde gerçekleşen 6.4 büyüklüğündeki Antakya-Defne depreminin, önceki depremler tarafından tetiklendiğini belirtti. Ayrıca, 16 Ekim 2024'teki 5.9 büyüklüğündeki Malatya-Kale depremi, 6 Şubat 2023 ve 24 Ocak 2020 depremlerinin kırık uçları arasında meydana geldi. Sözbilir, yaklaşık bir ay sonra, 8 Kasım 2024’te Pütürge segmentinin kuzeydoğusunda yeni bir deprem yaşandığını ve bu depremin, 2020’deki Elazığ depremi tarafından tetiklendiğini ifade etti.

Prof. Dr. Hasan Sözbilir, 2020’deki Elazığ depreminde Doğu Anadolu Fayı'nın Pütürge segmentinin kırıldığını belirterek, 8 Kasım 2024’te yaşanan depremin bu kırıkların enerjisinin transferiyle Pütürge segmentinin kuzey ucundaki Palu segmentinin bir kısmının kırılmasına neden olduğunu açıkladı. Ayrıca, Palu segmentinde daha önce 995, 1789 ve 1874 yıllarında 7 büyüklüğünde yıkıcı depremler gerçekleştiğini ifade etti. Ancak son 100 yılda, bu segmentin birçok kez 5 büyüklüğüne yakın depremler ürettiği vurgulandı.

Palu segmenti 200 yılı aşkın süredir yıkıcı nitelikte büyük deprem üretmiyor. Palu segmentinin asismik nitelikte krip yaptığına dair ölçümler de bulunuyor. Yani sismik boşluk sınıfında değerlendirilen ve büyük deprem üretmesi beklenen faylardan biri. Bunun yanında Palu ilçesinden başlayıp güneybatıya Adıyaman iline doğru ilerleyen Adıyaman fayı var.

Biz bu fayı 2 yıldır Fırat Üniversitesi yürütücülüğünde birlikte çalışıyoruz. YÖK-Araştırma Destek Programı kapsamında çalıştığımız bu projede, Adıyaman fayının da diri bir fay olduğunu saptamış bulunmaktayız. Bu fayın da 7'ye varan büyüklükte deprem üretme potansiyeli bulunuyor. Bu nedenle Adıyaman fayının sismolojik ve jeodezik anlamda sürekli izlenmesinde fayda var diye düşünüyorum" ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Hasan Sözbilir, 6 Şubat 2023’teki 7.8 büyüklüğündeki Kahramanmaraş depreminin ardından 9 saat sonra Çardak ve Doğanşehir faylarında meydana gelen kırılmaların, Malatya fayı ile Savrun ve Saimbeyli faylarının uçlarında stres birikmesine yol açtığını belirtti.

Ayrıca, 6 Şubat depremiyle kısmen kırılan Narlı fayı güneyindeki Sakçagöz, Yesemek ve Hacıpaşa fayları gibi Ölüdeniz fayı segmentlerinde de stres birikiminin sürdüğünü ifade etti.

Prof. Dr. Sözbilir, "Henüz kırılmayan sismik kaynakların varlığı nedeniyle özellikle Bingöl, Adıyaman, Malatya, Gaziantep, Hatay ve Adana illerinde depreme hazırlık konusunda acil önlemler alınması gerek, halkın bilinçlendirilmesi de hayati derecede önemli diye düşünüyorum" diye konuştu.