Bu ceza, Çin'in tartışmalı ulusal güvenlik yasasını çıkarmasının ardından verilen en büyük ceza oldu.

Lai, Çin hükümetinin en büyük muhaliflerindendi.

İngiliz vatandaşlığı da bulunan iş insanı, kapatılmadan önce Hong Kong'un popüler gazetelerinden olan Apple Daily'nin sahibiydi.

Aynı davada gazetenin altı eski yöneticisine altı ile 10 yıl arasında hapis cezası verildi.

Kararın ardından sosyal medya hesabından bir paylaşımda bulunan Hong Kong ldieri John Ka-chiu, "Lai uzunca bir süre boyunca Apple Daily gazetesini yurttaşlarımızın zihinlerini zehirleme, nefret tohumları ekme, gerçekleri çarpıtma ve yabancı ülkelerin yaptırım uygulaması için çağrı yapma amacıyla kullandı" dedi ve kararı destekledi.

Peki Jimmy Lai kimdir? BBC News Çince Servisi aktarıyor:

'Bu benim kefaretim'

2022'de bir kış sabahı Hong Konglu aktivistler Raphael Wong ve Figo Chan'in yolu, iki yıl önce tutuklanan ve ulusal güvenlik suçlarından yargılanmayı bekleyen medya milyarderi Jimmy Lai ile Hong Kong'un Stanley cezaevinde kesişti.

Hepsi de 2019 yılında Hong Kong'u sarsan ve yüz binlerce kişinin Çin topraklarında demokrasi ve daha fazla özgürlük talebiyle sokaklara döküldüğü çalkantılı protestoların bir parçasıydı.

Ayrıca hapis yaşamından önce sık sık akşam yemeği için buluşur, bazen lüks yemekler yer, dim sum, pizza veya kilpot pilavı eşliğinde zaman geçirirlerdi.

Chan, hapishanede "zencefil turşulu pilav yemeyi çok sevdiğini" söylüyor:

"Kimse Jimmy Lai'nin böyle bir şey yiyeceğini hayal bile edemezdi!"

Ancak maksimum güvenlikli bir hapishanede yeniden bir araya geleceklerini, protestoların bastırılacağını, arkadaşlarının ve aktivist dostlarının hapse atılacağını hayal etmemişlerdi.

"Şişko Lai" lakabının da bir anlamı kalmamıştı: Milyarder Jimmy Lai hatırı sayılır ölçüde kilo vermişti.

Lai 70'lerinde, Wong ve Chan ise yaklaşık 40 yaş daha gençti. Hong Kong'u dönüştürmeyi hayal etmişlerdi.

Lai protestoların kilit isimlerinden biriydi ve Hong Kong'u liberal bir demokrasiye dönüştürme umuduyla en etkili varlığı olan son derece popüler Apple Daily gazetesini kullanıyordu.

Bu durum, 2020 yılında Pekin'deki Çin Komünist Partisi yöneticileri tarafından dayatılan tartışmalı bir ulusal güvenlik yasası kapsamında onu "tehlikeli" hale getirdi.

Lai her zaman Hong Kong'a borçlu olduğunu söylerdi.

İngiliz vatandaşı olmasına rağmen ayrılmayı reddetti.

2020'de tutuklanmadan saatler önce BBC'ye verdiği demeçte "Sahip olduğum her şey burası sayesinde" dedi.

"Bu benim kefaretim," dedi boğazı düğümlenerek.

Şehrin kendisine verdiği özgürlüğe sahip olmaya devam etmesini istiyordu.

Komünist Parti'yi şiddetle eleştiren ve Hong Kong'un demokrasi yanlısı hareketini açıkça destekleyen çizgisini yönlendiren de buydu.

Bu, kendi özgürlüğüne mal oldu.

Yüksek Mahkeme Aralık ayında Lai'nin Çin Komünist Partisi'ne karşı "azılı bir nefret" ve "Parti'nin değerlerini Batı dünyasının değerleriyle değiştirme saplantısı" beslediğine hükmetti.

Lai'nin partinin devrilmesini ya da Çin lideri Şi Cinping'in düşürülmesini umduğu belirtildi.

Lai, her zaman reddettiği suçlamaların tümünden suçlu bulundu.

En ciddi olanı, yabancı güçlerle işbirliği yapmaktı. Bu, ömür boyu hapis cezasını gerektiriyor.

Lai ifade verirken bu suçlamaya "Asla" diye yanıt vermiş ve sadece Hong Kong'un değerleri olduğuna inandığı şeyleri savunduğunu ileri sürmüştü: "Hukukun üstünlüğü, özgürlük, demokrasi arayışı, ifade özgürlüğü, din özgürlüğü, toplanma özgürlüğü."

Karar, Lai'nin gazetesini "kasıtlı olarak sosyal çatışmalar yaratmak" ve "şiddeti yüceltmek" için kullandığını söyleyen Hong Kong'un baş yöneticisi John Lee tarafından memnuniyetle karşılandı.

Yasaların, hiç kimsenin "insan hakları, demokrasi ve özgürlük kisvesi altında" ülkeye zarar vermesine izin vermediğini de sözlerine ekledi.

2022 yılında, Wong ve Chan hapishaneden ayrılmadan önce, Lai onlardan kendisiyle birlikte dua etmelerini istemiş ve bu durum Wong'u şaşırtmıştı.

Yetkililere göre, Lai'nin Katolik inancı hücre hapsinde daha da derinleşmişti.

Günde altı saat dua ediyor ve arkadaşlarına postayla gönderdiği İsa'nın resimlerini yapıyordu.

"Acı çekmesine rağmen," dedi Wong, "ne şikayet etti ne de korktu. Huzur içindeydi."

Jimmy Lai'nin hayatının büyük bölümünde huzurlu bir yaşam sürmedi. Ne 12 yaşındayken daha iyi bir yaşam için Çin'den kaçtığında, ne yorucu fabrika zincirinde yükselirken, ne Hong Kong'un ünlü bir iş adamı olduktan sonra ve ne de medya imparatorluğu Pekin'i ele geçirirken.

Lai için Hong Kong, Çin'in sahip olmadığı her şeye sahipti: Son derece kapitalist, fırsatlar ve sınırsız zenginlikler ülkesiydi.

1959'da geldiğinde hâlâ bir İngiliz kolonisi olan şehirde başarıyı bir gazeteyle buldu.

Apple Daily, 1995'teki ilk çıkışından hemen sonra en çok satan gazetelerden biri oldu.

USA Today'i örnek alan gazete, gazetelerin estetiğinde ve mizanpajında devrim yarattı ve kıyasıya bir fiyat savaşı başlattı.

Hong Kong Çin Üniversitesi'nde gazetecilik profesörü olan Francis Lee, gazetenin "geniş bir okuyucu kitlesini" hedefleyen bir yayın olduğunu söyledi.

Eski editörler ve çalışanlar Lai'nin cesaretlendiriciliğinden ve öfkesinden bahsettiler.

Biri sık sık küfrettiğini söyledi.

Onu alışılmadık ve deneyler üzerine bahse girmekten korkmayan bir vizyoner olarak tanımlıyorlar.

Gazetenin editörlerinden biri, "iPhone piyasaya sürülmeden önce bile, cep telefonlarının gelecek olacağını söyleyip duruyordu," diye hatırlıyor ve onun fikirlerle dolu olduğunu ekliyor.

"Sanki bizden her gün yeni bir web sitesi oluşturmamızı istiyor gibiydi."

Bir giyim markası sahibi olduğunda da durum aynıydı.

Rakip bir markanın eski pazarlama müdürü olan Herbert Chow, "Sektörü altüst etmekten ve düşman edinmekten korkmuyordu" diyor.

Chow, bunun onun hem başarısı hem de felaketi olduğunu söyledi: "Aksi takdirde Apple Daily diye bir şey olmazdı. Tabii ki onun da sonu böyle olmazdı."

Apple Daily'nin ilk TV reklamlarından birinde, o zamanlar 48 yaşında olan Lai yasak meyveyi ısırırken düzinelerce ok ona nişan alıyordu.

Kendi kendini gerçekleştiren bir kehanete dönüştü.

Çin'den kaçış

Lai'yi çocukken Hong Kong'a çağıran şey çikolatayı ilk kez tatması olmuş.

Çin'deki bir tren istasyonunda bir yolcunun bagajını taşıdıktan sonra Lai'ye bahşiş ve bir kalıp çikolata verildi.

Bir ısırık aldı.

"Ona nereli olduğunu sordum. Hong Kong dedi. Ben de 'Hong Kong cennet olmalı' dedim çünkü daha önce hiç böyle bir şey tatmamıştım" diyen Lai, bu karşılaşmayı 2007 tarihli The Call of the Entrepreneur adlı belgeselde anlattı.

Mao Zedong'un Çin'inde yaşam, Çin'i bir gecede sanayileştirmek, kapitalist "sınıf düşmanlarını" ayıklamak gibi baskıcı kampanya dalgalarıyla noktalandı.

Bir zamanlar orta halli burjuva bir aile olan Lai'ler kara listeye alındı.

Babası onları geride bırakarak Hong Kong'a kaçtı.

Annesi bir çalışma kampına gönderildi.

Yıllar sonra Lai, kendisinin ve kız kardeşlerinin, anneleri itilip kakılırken ve alay edilirken diz çökmeye zorlayan bir kalabalığı izlemek için evlerinden nasıl sürüklendiklerini yazdı.

Ve böylece, 12 yaşındayken, yıllar boyunca anakaradan ve Mao'nun yıkıcı yönetiminden kaçan milyonlarca kişi arasında Hong Kong'a doğru yola çıktı.

Geldiği gün, bir balıkçı teknesinin dibinde, yaklaşık 80 deniz yolcusuyla birlikte, bir eldiven fabrikası tarafından işe alındı.

Uzun çalışma saatlerini "Çok mutlu olduğum bir dönemdi, bir geleceğim olduğunu bildiğim bir zamandı" diye tanımladı.

Orada iş arkadaşlarından biri İngilizce öğrenmesine yardımcı oldu.

Yıllar sonra röportajlar verecek ve hatta mahkemede akıcı bir İngilizceyle ifade verecekti.

20'li yaşlarının başında bir tekstil fabrikasını yönetiyordu ve borsada para kazandıktan sonra kendi şirketi Comitex Knitters'ı kurdu. 27 yaşındaydı.

İş hayatı Lai'yi sık sık New York'a götürüyordu ve bu seyahatlerden birinde kendisine dünya görüşünü belirleyecek bir kitap ödünç verildi: Serbest piyasa kapitalizminin savunucusu Nobel ödüllü ekonomist Friedrich Hayek'in The Road to Serfdom (Köleliğe Giden Yol) adlı kitabı.

Kitap, doymak bilmez bir okuma alışkanlığını teşvik etti. Aynı kitabı birden fazla kez okuyor ve hayran olduğu yazarların her kitabını okuyordu.

İmalat sektöründe geçirdiği on yılın ardından "sıkıldı" ve 1981 yılında hızlı modanın öncüsü haline gelen giyim zinciri Giordano'yu kurdu. O kadar başarılı oldu ki Tadashi Yanai, Japon markası Uniqlo'nun mağazalarını açarken Lai'den tavsiye istedi.

Lai, Mao öldükten sonra Çin'de mağazalar açtı. "Heyecanlıydım, Çin Batılı bir ülke gibi değişecekti" diyordu 2007 tarihli belgeselde.

Ardından 1989'da Pekin, Tiananmen Meydanı'ndaki demokrasi yanlısı protestoları bastırdı. 1997'de Çin ile İngiltere arasında yapılan yeni bir anlaşma uyarınca Çin yönetimine geri dönecek olan Hong Kong için dönün noktası oldu.

Giordano firması, üzerinde Tiananmen protesto liderlerinin fotoğrafları ve Pekin karşıtı sloganlar bulunan tişörtler sattı ve Hong Kong'daki mağazalara demokrasi yanlısı pankartlar astı. Hong Kong'da bir milyon kişi Pekin'deki öğrenci protestocularla dayanışma için yürüdü.

Lai daha sonra o zamana kadar "Çin hakkında hiçbir şey hissetmediğini" söyledi.

Hayatının bu bölümünü hep unutmak istemişti.

'Seçim, özgürlüktür'

Ertesi yıl Next adlı bir dergi çıkaran Lai, 1994 yılında Tiananmen katliamında kilit rol oynayan "Pekin Kasabı" Li Peng'e açık bir mektup yayınladı. Onu "sıfır zekaya sahip biri" olarak nitelendirdi. Pekin çok öfkelenmişti.

1994 ve 1996 yılları arasında Giordano's'un Pekin'deki amiral mağazası ve Şanghay'daki 11 bayisi kapandı. Lai hisselerini sattı ve yönetim kurulu başkanlığından istifa etti:

"Sadece para kazanmaya devam edersem, bu benim için hiçbir şey ifade etmez. Ama medya işine girersem, o zaman bilgi veririm, bu da seçimdir ve seçim de özgürlüktür," diyordu Lai 2007 tarihli belgeselde.

Demokrat Parti'den eski bir milletvekili olan Lee Wing Tat, Lai'nin kısa süre içinde Hong Kong'un demokrasi yanlısı hareketinde "çok aktif bir katılımcı" haline geldiğini ve strateji tartışmak üzere liderlerle buluştuğunu söyledi.

Pekin'in Hong Kong'da tamamen özgür seçimlere izin vermeyi reddetmesi üzerine başlayan 2014 Şemsiye Hareketi, Lai için bir başka dönüm noktası oldu. Protestocular 79 gün boyunca şehrin ana ticari bölgelerini işgal etti.

Mahkeme protesto alanlarının temizlenmesini emrettiğinde hareket sona erdi, ancak hükümet geri adım atmadı. Beş yıl sonra, 2019'da, Hong Kong bu kez anakara Çin'e iadeye izin verecek tartışmalı bir plan nedeniyle eylemler yeniden patlak verdi. Barışçıl yürüyüşler olarak başlayan olaylar giderek şiddetlendi ve şehir altı ay boyunca bir savaş alanına döndü.

Siyah giyimli protestocular tuğla ve molotof kokteylleri fırlattı, parlamentoyu bastı ve yangınlar çıkardı; çevik kuvvet göz yaşartıcı gaz, plastik mermi, tazyikli su ve gerçek mermilerle ateş açtı. Lai protestoların ön saflarında yer aldı ve dört izinsiz gösteriye katıldığı için 20 ay hapis yattı. BBC'ye konuşan bir protestocu Lai'yi gördüğüne şaşırdığını söyledi: "Bana göre o meşgul bir işadamıydı ama eylemde ortaya çıktı."

Apple Daily, hükümet karşıtı bir hareket için geniş kapsamlı bir haber platformu sağladı.

Apple Daily'nin kışkırtıcı bir rol oynayıp oynamadığı ve Lai'nin gazetenin duruşu üzerinde ne kadar kontrol sahibi olduğu 156 gün süren ulusal güvenlik davasının merkezinde yer aldı. Apple Daily'nin ana şirketi Next Digital'in eski genel müdürü ve sanıkken savcılığa tanık olan Cheung Kim-hung'a göre Lai, yazı işleri ekibine "insanları sokağa çıkmaya teşvik etmeleri" talimatını verdi.

Ulusal Güvenlik Yasası'nın yürürlüğe girmesinin ardından gazete iki kez basıldı ve sonunda 2021 yılında kapatıldı. Protestoların en yoğun olduğu dönemde Lai ABD'ye uçarak dönemin Başkan Yardımcısı Mike Pence ile Hong Kong'daki durumu görüşmek üzere bir araya geldi.

Ulusal Güvenlik Yasası'nın uygulanmasından bir ay önce Lai, içeriden gelen tepkilere rağmen, Apple Daily okurlarını dönemin ABD Başkanı Donald Trump'a "Hong Kong'u kurtarmak" için mektup göndermeye çağıran tartışmalı bir kampanya başlattı.

Mahkeme, tüm bunların yabancı bir hükümetin Hong Kong'un içişlerine karışması için kamuya açık bir çağrı anlamına geldiğine karar verdi.

Pekin, Hong Kong'un ulusal güvenlik yasası sayesinde "daha fazla refaha" geçtiğini söylüyor. Ancak aralarında o zamandan beri ülkeyi terk eden yüz binlerce Hong Konglunun da bulunduğu eleştirmenler, muhalefetin bastırıldığını ve kentteki özgürlüklerin ciddi biçimde kısıtlandığını söylüyor.

Lai'nin ailesi, şeker hastası olduğu için sağlığıyla ilgili endişelerini gerekçe göstererek yıllardır serbest bırakılması çağrısında bulunuyordu, ancak çağrıları reddedildi.

Hükümet ve Lai'nin Hong Kong'daki hukuk ekibi, Lai'nin tıbbi ihtiyaçlarının karşılandığını söyledi.

Lai'nin Hong Kong'da ailesiyle birlikte yaşayan gelini Carmen Tsang, çocuklarının büyükbabalarını ve onun iki haftada bir verdiği büyük aile yemeklerini özlediklerini söylüyor.

Son olarak Hong Kong'da bir mahkeme, Aralık 2025'te Lai'nin ulusal güvenliğe karşı suçlar işlediğine hükmetti.

Mahkeme 9 Şubat 2026'da ise Lai'nin cezasını açıkladı: 20 yıl hapis.

Kararın ardından konuşan Hong Kong lideri John Lee Ka-chiu, cezayı "son derece sevindirici" olarak niteledi, Lai'nin "iğrenç ve aşağılık suçlar işlediğini" söyledi.