TÜİK verileri şaşırttı: Araçlar yaşlanıyor, motosiklette sıçrama

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) yıllık Taşıt-kilometre istatistikleri verilerini açıkladı. Bu verilerin detaylarında yer alan araç yaşları ile motorlu kara taşıtları istatistikleri derlendiğinde, ortaya önemli bir tablo çıktı.

Ekonomim.com tarafından derlenen verilere göre, Türkiye’de özellikle lojistik ve taşımacılık alanında önemli bir gerileme görülürken, rekorlar kıran otomobil satışlarına karşın motosikletin yükselişi dikkat çekti. Ayrıca Türkiye’de taşıtlarda yaşlanmanın da arttığı görüldü.

Araçlar daha az yol gidiyor

Trafikte taşıt başına yapılan yol verileri incelendiğinde, toplamda kilometrenin 2015’ten 2024’e yüzde 53 arttığı görülürken, araç başına ortalamada ise bu oran 10 yılda yüzde 3 azaldı.

Otomobillerde 10 yılda yapılan yol yüzde 61 oranında artarken, araç başına da yüzde 5 artış gösterdi. Minibüslerde de araç başına katedilen yol 10 yılda yüzde 2 artarken son 1 yıldaysa yüzde 2 düştü.

Otobüslerin toplamda yıllık katettiği kilometre 10 yılda yüzde 17 gerilerken, araç başına yaptığı yol ise 10 yılda yüzde 15, son 1 yılda da yüzde 2 geriledi.

Üretime ve taşımacılığa yönelik önemli bir gösterge ise kamyon ve kamyonetlerde oldu. Kamyonlarda araç başına yol 10 yılda yüzde 28, kamyonetlerde de yüzde 3 geriledi.

En büyük artış motosikletlerde oldu. Motosikletlerin toplamda katettiği yol 2015’ten bu yana yüzde 194 artarken, araç başına artış yüzde38 oldu. Son 1 yılda ise tek bir motosikletin aldığı yol uzunluğu yüzde 30 arttı.

Motosikletlerin yükselişi

Taşıtların yıl boyunca yaptıkları yoldaki değişimlerde taşıt oranları önemli rol oynuyor. Burada da motosikletin yükselişi durmuyor.

Son 1 yılda araçlardaki artışta çift haneli yükselişi yakalayan tek taşıt motosiklet oldu. Son 10 yılda da özel amaçlı araçlar dışında 3 haneli artış gösteren sadece motosiklet olurken, 2015’ten 2025’e artış oranı yüzde 138 oldu. Otomobillerde aynı dönemde artış yüzde 62, minibüslerde yüzde 19, kamyonette yüzde 50, kamyonda da yüzde 28 oldu. Otobüslerde ise yüzde 1 gerileme görüldü.

2002 yılından bu yana yıllara göre motorlu kara taşıtları sayısı incelendiğinde de otomobillerin toplam taşıtlar içindeki oranı 1,58 puan azalarak yüzde 51,57’ye inerken, minibüslerin oranı yüzde 1,62’ye, otobüslerin payı yüzde 0,65’e, kamyonların payı yüzde 3,10’a geriledi. Kamyonetin toplam taşıtlar içinde payı ise 2002’den 2025’e yüzde 10,11’den yüzde 14,68’e çıksa da 2018’deki zirve seviyesinden bu yana her yıl gerileme gösterdi. Motosikletlerin payı ise yaklaşık 10 puan yükselişle yüzde 21,10’a çıktı.

50 yılda nasıl değişti?

Taşıt sayılarındaki değişime 1966’dan bu yana bakıldığında değişim daha net görüldü.

Araçlar yaşlanıyor

Araçların yaşlarına bakıldığında araçların yaşlarının arttığı görüldü. 2023 ve 2024 verilerinde araç yaşlarına yönelik kırılımlar daha detaylandırılırken, verilerin birbirini takip etmesi için önceki yıllara benzer şekilde ele alındı.

(TÜİK tarafından verilerde, 2018-2022 döneminde araçların yaşları 0-3 yaş, 4-7 yaş, 8-7 yaş ile 12 yaş ve üzeri olarak sınıflandırılıyordu. 2023 yılından itibaren 0-1 yaş, 2-4 yaş, 5-9 yaş, 10-14 yaş, 15-19 yaş, 20-24 ile 25 yaş ve üzeri olarak sınıflandırma detaylandırıldı. 2018’den bu yana verilerin derlenebilmesi için sınıflar birbirine yaklaştırılarak 0-1 ile 2-4 yaş aralığı geçmiş yılların 0-3 yaşı olarak, 5-9 yaş aralığı 4-7 yaş olarak, 10-14 yaş aralığı da 8-7 yaşa karşılık alındı. 15-19, 20-24 ve 25 yaş üzeri ise 12 yaş ve üzeri olarak gösterildi.)

Araç satışlarındaki artışlara karşın 12 yaş ve üzeri araçlarda artış görüldü. Kamyon harici 2018 yılından 2024 yılına dek değişimlerde yaşı büyük araç sayılarında artış görüldü.

Toplam araç sayıları içindeki oranlara bakıldığındaysa otomobil, minibüs ve motosikletlerde yaşlanan araçların azaldığı görülürken, otobüs, kamyonet ve kamyonların yaşlandığı dikkat çekti.